ه شناسی، مفهومی فراگیراست که مجموعه نگرش ها، اعتقادات، آداب و رسوم، عرف ها، ارزش ها و اعمالی را توصیف می‏کند که در هر گروهی مشترک یا مطرح است. تعریف دوم از فرهنگ جهت گیری کارکردی تری دارد و بر پاره ای از فعالیت های مردم و محصولات این فعالیت ها که به جنبه فکری، اخلاقی و هنری زندگی انسان مربوط می شوند دلالت دارد. در این معنا فرهنگ به فعالیت هایی مربوط می شود که مبتنی بر روشنگری و پرورش ذهن است البته برای آنکه فعالیتی را فرهنگی بنامیم باید سه شرط اساسی برای آن قائل شویم:
1-فعالیت های مورد نظر شامل نوعی خلاقیت در تولید باشند.
2-فعالیت های مورد نظر به آفرینش و انتقال معنای نمادین بپردازند.
3-محصول آن‏ها، حداقل واجد نوعی ویژگی عقلانی باشد.
براین اساس فرهنگ عبارتست از”مجموعه ای ازنگرش ها، اعتقادات، آداب و رسوم، ارزش ها و هنجارهایی که در هر گروهی مشترک است و همچنین شامل اعمال، فعالیت هاو محصولاتی است که به جنبه های فکری، اخلاقی و هنری زندگی انسان مربوط می شود. بر اساس تعریف فوق، فرهنگ شامل شیوه زندگی ارزش‏ها و هنجارهای مشترک در میان گروهی از مردم و نیز شامل اعمال و فعالیت های آن‏ها و محصولات این فعالیت ها که جنبه فکری، اخلاقی و هنری دارند می شود. (همان، ص29-27)
جدول شماره 1: معانی فرهنگ و شروط آن
معانی
شروط
نگرش ها، اعتقادات، آداب و رسوم، ارزش ها و هنجارهای گروهی از مردم
در میان آن‏ها مشترک باشد
فعالیت ها و محصولات فکری، اخلاقی و هنری
-داشتن نوعی خلاقیت در تولید
-آفرینش و انتقال معانی نمادین
-واجد بودن ویژگی عقلانی
3- نگرش 24
پژوهشگران، نگرش را زمینه رفتار می دانند. نگرش را می توان آمادگی ویژه فرد از نظر روانی در رویارویی با پدیده ها، مسائل، وقایع و بروز عکس العمل توام با هیجان نسبت به آن‏ها دانست. نگرش از واژه لاتین (Attitude) سرچشمه گرفته است و به معنای گرایش در راستای یک کنش می باشد نگرش با واژه هایی همانند گرایش، وجه نظر، شیوه تلقی، وضع روانی، وضع رفتار، بازخورد، شیوه ی اندیشه، باور و رویه مترادف گرفته شده است. نگرش ها در زندگی افراد اهمیت بسزایی دارند تا آن جایی که برخی از صاحبنظران همچون توماس25، موضوع اصلی روان شناسی اجتماعی را “نگرش”می دانند و آن را علم مطالعه نگرش افراد تعریف می کنند. (رضایی، جعفر، 1388) بخشی از این اهمیت ناشی از آن است که این صاحبنظران مطالعه نگرش را برای درک رفتار اجتماعی حیاتی می دانند. در پژوهش حاضر منظور از رفتار اجتماعی همان چیزی که تحت عنوان مشارکت جمعی آمده است و ما در پی بررسی نگرش های دانشجویان در ارتباط با روحیه مشارکت جمعی هستیم. بخش دیگری از این اهمیت مبتنی بر این فرض است که نگرش ها تعیین کننده رفتارها هستند و این فرض به طور ضمنی دلالت بر این امر دارد که با تغییر دادن نگرش های افراد می توان رفتارهای آن‏ها را تغییر داد. از فواید دیگری که برای نگرش ذکر شده است، این است که با افزایش نگرش‏های شخص در مورد مسائل مختلف، احتیاج او به تفکر و اخذ تصمیم های تازه کم می شود. و رفتار او نسبت به آن چیز ها عادتی، قالبی، شخصی و قابل پیش بینی می گردد. و در نتیجه زندگی اجتماعی او آسان می گردد. آگاه بودن از نگرش افراد دارای اهمیت زیادی می باشد. که ما در این تحقیق در پی آگاهی از نگرش دانشجویان نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری هستیم. اگر نگرش های افراد را بدانیم، می‏توانیم رفتار آنان را پیش بینی کنیم و بر رفتار آنان کنترل داشته باشیم. مثلا اگر سازمانی از نگرش های افراد خود در باره مسائل مختلف آگاهی درستی داشته باشد بهتر می تواند رفتار آن‏ها را پیش بینی کند. بنابراین ما در این تحقیق در پی آگاهی از نگرش های دانشجویان نسبت به فعالیت های فرهنگی و هنری هستیم تا با استفاده از این آگاهی هایی که نسبت به نگرش آنان بدست می آوریم بتوانیم از نتایج حاصله در فرایند برنامه ریزی فرهنگی جهت غنای این فعالیت ها به نحو احسن سود جوییم. تعاریف متعددی از نگرش ارائه شده است که ما در اینجا به تعدادی از آن‏ها اشاره می کنیم:
-ازدیدگاه اسمیت26، نگرش یک پیش آمادگی برای تجربه کردن و برانگیخته شدن برای عمل در یک جهت به شیوه ای قابل پیش بینی است.
-ازدیدگاه کرچ، کراچفیلد، و بالاکی ترکیب شناخت ها، احساس ها و آمادگی برای عمل نسبت به یک چیز معین را نگرش شخص نسبت به آن چیز می گویند.
-کرچ، کراچفیلد، بالاکی27، در تعریف دیگری نگرش را نظام با دوامی از ارزشیابی مثبت یا منفی، احساسات عاطفی و تمایل به عمل، مخالفت یا موافقت نسبت به یک موضوع اجتماعی می دانند.
-از نظر راکیج28، نگرش سازمان با دوامی از باورهاست که حول یک شی یا موقعیت که فرد را آماده می کند تا به صورتی ترجیحی نسبت به آن واکنش نشان دهد. (کریمی، 1379، به نقل از رضایی، 1381، ص90)
، -آلپورت29معتقد است که می توان در تعریف های ظاهرا متفاوت نگرش، فصل های مشترکی پیدا نمود. هرکدام از این تعریف ها به صورتی خصوصیت اصلی نگرش را آمادگی برای پاسخ دادن می دانند. نگرش به جای اینکه علنی و عملی باشد حالت درونی و آمادگی است. یعنی نگرش رفتار نیست بلکه پیش شرط رفتار است. نگرش ممکن است به صورت تمام درجات آمادگی از پنهانی ترین و مسکوت ترین عادات فراموش شده گرفته تا تنش ها و جنبشی که فعالانه تعیین کننده یک رشته رفتارهای در حال ظهور باشد. (کریمی، 1379)
گوردون آلپورت (1973) در بررسی خود درباره نگرش اشاره می کند که نگرش می تواند به عنوان یک گرایش و آمادگی برای پاسخ گویی مطلوب یا نا مطلوب نسبت به اشیاء، اشخاص و مفاهیم یا هر چیز ی تلقی می شود. بنا براین تعریف، فرض های زیر مهم است.
1-نگرش با رفتار رابطه دارد. شخص بر اساس نگرش خود نسبت به چیزی، این آمادگی را دارد که به گونه‏ای خاص رفتار کند.
2-نگرش متغیر یک بعدی است که بستگی به احساس شخصی نسبت به موضوع دارد، آن احساس ناشی از التفات، علاقه و یا کشش و جاذبه است.
3-نگرش، احساس نهفته در فرد است. پیامدهای نگرش را می توان مشاهده کرد لیکن خود آن قابل روئت نیست.
مایرز30 (2002) ، نگرش را واکنش ارزشیابانه ای خوشایند یا نا خوشایند به چیزی یا کسی تعریف کرده است که در باورها، احساس ها یا رفتارهای ارادی فرد منعکس می شود. نگرش عبارت است از یک حالت عاطفی مثبت و منفی نسبت به هر چیزی که می توانیم در ذهن خود منسجم کنیم. به عبارت دیگر ترکیب شناخت‏ها، احساس ها و آمادگی برای عمل نسبت به یک چیز معین را نگرش شخص نسبت به آن چیز می‏گویند (رفیعی و همکاران، 1386) نگرش دلایل بروز رفتارهای هر فرد می باشد (کریمی، 1379)
یاسپرس 31درباره نگرش می گوید: نگرش آمادگی برای کنش یعنی آمادگی برای نوع ویژه ای از فعالیت می‏باشد. و می تواند نوعی جهت گیری مثبت یا منفی در برابر یک شئ، یک شخص، جمع ویژه ای از اشخاص، یک گروه باشد. وی در جای دیگر نگرش را باور ها، ادراک ها و مجموعه ای از آگاهی ها یا شناخت های مردم نسبت به یک پدیده تعریف می کند که افراد به کمک آن‏ها معنی و مفهوم رفتار و رویدادها را تفسیر می کنند. (احمدی، 1383)
روان شناسان اجتماعی، نگرش را نظامی دارای سه جزء زیر می دانند: 1-عنصرشناختی، شامل دانش، اطلاعات، اعتقادات و باورها ی شخصی در باره ی موضوع یا شیءمشخص
2-عنصر عاطفی: جنبه هیجانی و ارزشیابانه ی نگرش که تظاهر آن به صورت دوست داشتن یا نداشتن موضوع نگرش است
3-عنصر رفتاری: تمایل به عمل و آمادگی برای نشان دادن واکنشی مثبت یا منفی به موضوع نگرش (رفیعی و همکاران، 1386)
بر این اساس در تحقیق حاضر عنصر ادراکی در واقع همان درک دانشجویان از ضرورت اطلاعات فرهنگی و هنری است که نوعی نگرش در آن‏ها ایجاد می کند. عنصر عملی و رفتاری شرکت در برنامه های فرهنگی و هنری و عنصر ارزشیابانه در واقع، همان بعد ارزشیابی فایده است
4-فعالیت های فرهنگی 32
اما فعالیت های فرهنگی، فعالیت هایی هستند که اعضای یک جامعه از طریق خودشان آن را محقق می‏سازند، استعدادهای خود را توسعه و شخصیت خود را گسترش می دهند. (کوثری 1382، به نقل از کاووسی 1387) برای تعیین دقیق مرزهای بخش فرهنگ می توان از انواع طبقه بندی هایی که توسط سازمان های بین المللی و یا ملی در مورد فعالیت های اقتصادی شده است استفاده کرد. مهم ترین طبقه بندی ها، طبقه بندی چارچوب یونسکو برای آمارهای فرهنگی، طبقه بندی بانک جهانی، وبالاخره طبقه بندی بودجه عمومی سالانه و برنامه پنج ساله دولت است. برای تعیین محدوده بخش فرهنگ و فعالیت های تشکیل دهنده آن می توان به طبقه بندی های بین المللی فعالیت های اقتصادی مراجعه کرد. یکی دیگر از منابعی که می توان از آن برای طبقه بندی فعالیت های فرهنگی و هنری و مرزهای بخش فرهنگ استفاده کرد، قانون و لایحه بودجه است. دربودجه عمومی دولت ایران، فعالیت های فرهنگی و هزینه های مربوط به آن هادردو فصل می‏آید. یکی فصل اطلاعات و ارتباطات جمعی که جزو امور عمومی به شمار آمده و شامل پنج برنامه زیر است: 1-اداره و توسعه شبکه رادیو و تلویزیون، خبرگزاری، تبلیغات، مطبوعات و تولید و تامین برنامه های رادیووتلویزیون. 2-فصل هنر و فرهنگ که جزو امور اجتماعی است و دارای هشت برنامه به شرح زیر است: پژوهش و حفظ و احیا و معرفی میراث فرهنگی کشور، گسترش فرهنگ و هنر، فعالیت های فرهنگی خارج از کشور، پرورش استعدادهای فرهنگی و هنری کودکان و نوجوانان، گسترش معارف اسلامی و گسترش وقف، تحقیق وبررسی خدمات اداری. بدین ترتیب مجموعه های فعالیت های فرهنگی که در بودجه تحت دو فصل فوق و در برنامه تحت عنوان بخش فرهنگ می آید می تواند فرهنگ به معنای خاص باشد. فرهنگ به معنای خاص را می توان تولید و مصرف کالاها و خدمات فرهنگی یا مشارکت در تولید فرهنگی دانست. لازم بذکر است توسعه فعالیت های فرهنگی و هنری شامل همه فعالیت هایی است که در جهت افزایش تولید و عرضه محصولات و خدمات فرهنگی و هنری و رشد مخاطبان این محصولات و خدمات انجام می‏شود. فعالیت‏های فرهنگی و هنری ، به بخش های مختلف فرهنگ و هنر به طور مستقل و به موضوعات: کتاب و کتاب خوانی، هنر، سینما، و مطبوعات تقسیم می شوند (اسماعیل، کاووسی، 1387) البته در مورد فعالیت های فرهنگی، وفاق کلی و طبقه بندی خاصی وجود ندارد، کنفرانس بلگراد در سال 1980، امور (فعالیت) فرهنگی را شامل میراث فرهنگی و انتشارات، موسیقی، هنرهای نمایشی، هنرهای تجسمی، سینما و عکاسی، برنامه های رادیویی، فعالیت های اجتماعی، ورزش و بازی، و طبیعت و محیط زیست دانسته است.
در سال1380، در دستورالعمل نحوه تشکیل کانون های فرهنگی، هنری و اجتماعی دانشجویان دانشگاه‏های علوم پزشکی کشور این تعریف از امور (فعالیت های) فرهنگی به عمل آمده است: مجموعه فعالیت هایی که توسط دانشجویان ودر محیط دانشگاهی در هر یک از زمینه های فرهنگی (نظیر قران، نهج البلاغه، مطالعات فرهنگی، پژوهش های فرهنگی، گفتگوی تمدن ها)، هنری (نظیرفیلم، عکس، تئاتر، هنرهای تجسمی، موسیقی، صنایع دستی) و اجتماعی نظیر (امداد، مبارزه با اعتیاد، حفاظت ازمحیط زیست) انجام می گیرد.
توجه به این دو تعریف می تواند به خوبی نشانگر وجود نوعی نگرش یا تعریف استاندارد از امور فرهنگی در سطح کشورهای مختلف باشد.
در تعریف دیگری از فعالیت های فرهنگی سازمان یونسکو در این حوزه (فعالیت های فرهنگی) ده مقوله را برشمرده است میراث فرهنگی، مطالب چاپی و ادبیات، موسیقی، هنرهای اجرایی (نمایشی) هنرهای بصری (تجسمی، سینما و عکاسی، رادیو و تلویزیون، فعالیت های اجتماعی و فرهنگی، ورزش ها و بازی ها و طبیعت و محیط زیست، این ده مقوله در توصیه نامه مربوط به استاندارد کردن فعالیت های یونسکو ذکر

مطلب مشابه :  منابع مقاله دربارههوشمندی رقابتی، وفاداری مشتری، تصمیم گیری
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید