استفاده برنامه درسی را اتخاذ می کنند ، انجام می دهند .( همان منبع ، ص 20)
ارزشیابی محصول برنامه درسی در مراکز و نهاد های مختلف انجام می شود .تایمر (1985) این مراکز و نهاد ها را به شرح زیر طبقه بندی نموده است :
الف ) برنامه ریزی درسی مدرسه محور .
ب ) تدوین توسط سازمان های ملی مطالعه برنامه درسی و
ج ) تدوین در قالب مراکز برنامه ریزی درسی محلی .
د) تدوین توسط گروه های دانشگاهی .( شجری ، 1377، ص 177) .
ارزشیابی محصول برنامه درسی توسط کمیته های گزینش کتاب های درسی در سطح محلی ، ایالتی یا ملی که علاوه بر کتاب درسی ، سایر مواد آموزشی را مدّ نظر قرار می دهند ، نیز انجام می شود .هر یک از این مجموعه ها مقاصد مختلفی دارند ، و کارکنان متفاوتی را درگیر امر ارزشیابی می کنند .( همان منبع ) .
روانشناسی و برنامه درسی
روانشناسی را ” علم مطالعه رفتار و تجربه انسان و موجودات زنده ” تعریف کرده اند . روانشناسی به عنوان یک علم ، کاربرد روشها و رویکردهای علمی در تلاش به منظور شناخت انسان را شامل می شود. و به همین دلیل برنامه ریزی که برای تغییر رفتار دانش آموزان فعالیت می کند ، بایستی اطلاع کافی از مفهوم رفتار ،اجزاء رفتار و چگونگی و عوامل مؤثر بر تغییر رفتار کسب کند تا بتواند تجربیات یادگیری را بنحو اثر بخشی سازماندهی و هدایت کند . “روانشناسی عامل وحدت بخش فرایند یادگیری است و پایه ای برای روشها ، مواد وفعالیت های یادگیری را تشکیل می دهد و در نتیجه به عنوان انگیزه ای برای بسیاری از تصمیمات برنامه درسی خدمت می کند.” روانشناسی و به ویژه علم روانشناسی تربیتی به پژوهش در زمینه یادگیری ، تفکر، بخاطر سپردن، آموزش و عناوین مربوط به موقعیت های تربیتی علاقه دارد. همچنین به توسعه و کاربرد برنامه های یادگیری برای دانش آموزان ، توسط برنامه ریزان درسی یاری می رساند.بسیاری از مشکلات آموزشی و افت تحصیلی که دست بگریبان نظام آموزشی است ، ناشی از عدم شناخت مربیان و مسئولین و مجریان برنامه های آموزشی و درسی از مبانی روانشناختی ، مفهوم یادگیری و عدم ارزیابی و بررسی دقیق نظریه های یادگیری است .( نبوی ، 1372، ص 18) .
برنامه درسی ، آموزش و تدریس
برنامه درسی در بعضی موارد به عنوان طرحی جهت فراهم آوردن مجموعه ای از فرصت های یادگیری برای فراگیران تعریف شده است. طرحها، اثری نخواهند داشت مگر اینکه در جریان اجرا قرار گیرند. بنابراین فرصت های یادگیری تا هنگامی که فراگیران با آن برخورد تکرده اند فقط به عنوان یک امکان تلقی می شوند.آ موزش به عنوان اشتغال عملی فراگیران و درگیر شدن آنان در فرصتهای یادگیری از قبل طراحی شده،تعریف شده است.بنابراین آموزش را می توان به عنوان اجرای برنامه درسی تلقی کرد.( سیف ، 1376، ص 127) .
واژه های برنامه درسی و آموزش ماندن کلمات رستم و سهراب با هم عجین شده اند. به عبارت دیگر بدون یک طرح برنامه درسی مطلوب،آموزش، بحث از برنامه درسی هم بی معناست. گاهی اوقات تدریس آموزش،مترادف محسوب می شوند.اما در اینحا بهتر است آنها را از هم جدا کنیم. آموزش،در صورتیکه به عنوان درگیر شدن و اشتغال فراگیران در فرصتهای طراحی شده محسوب می شود، می تواند به صورت فردی هم شکل بگیرد مثل خودآموزی که نیاز به معلم ندارد. اما تدریس فعالیتی است که انسان برای دیگری انجام می دهد و لزوماً باید دو طرف داشته باشد: معلم – یادگیرنده . پس بدین ترتیب،تدریس را می توان به عنوان فرایندی که طی آن فردی واسطه ی فرد دیگر و طبیعت جهان می شود تا یادگیری آن فرد و شناخت او از جهان را تسهیل کند تعریف می کنیم. در حقیقت معلم برای یادگیری دانش آموز تدریس می کند و اگر دانش آموزی نباشد تدریس هم بی معنا خواهد بود.( همان منبع ، ص 128) .
پیشرفت تحصیلی :
موضوع شیوه های جلوگیری از افت تحصیلی دانش آموزان و پیشرفت آموزشی آنها به منظور کاهش هزینه ها و افزایش بهره وری و کارایی نظام آموزشی در سه دهه اخیر به یکی از مهم ترین مباحث نظام آموزشی ما تبدیل شده است. به عبارتی در حال حاضر همه مسوولان نظام آموزشی و بسیاری از اولیا و دانش آموزان گاه به نحوی با این معضل آموزشی درگیر هستند که تحقیقاتی که پژوهشگران انجام داده اند یا هم اکنون نیز انجام می دهند و بحث های فراوانی که روانشناسان، مشاوران و متخصصان تعلیم و تربیت در این راستا دارند، صرفاً به همین جهت است که شاید با شناخت مساله و کشف راه حل های اساسی ریشه این معضل برای همیشه خشکانده شود یا از بین برود.( شفیع آبادی ، 1381، ص 125) .
از دیرباز مساله از بین بردن افت آموزش یا پیشرفت تحصیلی مورد بحث و تفحص متخصصان تعلیم و تربیت بوده و همواره در پی آن پیشنهادات، راهکارها و سیاست هایی به همین منظور وجود داشته تا بتواند جلوی این معضل فرهنگی را گرفته و استفاده بهینه از امکانات مالی و منابع محدود کشور به عمل آید تا شاید برای همیشه این مشکل اساسی آموزش زدوده شود و دیگر شاهد حیف و میل شدن بیهوده بودجه های نظام آموزشی خود نباشیم. (همان منبع ، ص 127) .
موضوع جلوگیری از افت تحصیلی یا کوشش در جهت پیشرفت تحصیلی بالنفسه از اهمیت ویژه یی برخوردار است و همواره مورد توجه تمامی مسوولان نظام آموزشی قرار گرفته است و سعی و تلاش دارد بتواند با بسیج نیروهای کارا و کارآمد سطح علمی و فرهنگی افراد را ارتقا داده و مراکز و موسسات صنعتی، علمی و تجاری جامعه را از وجود متخصصان آگاه و توانمند بهره مند سازد. از این جهت سعی و تلاش همه ما این بوده که در یاری رساندن به این هدف ارزشمند تا جایی که می توانیم در این راه خود را مسوول دانسته و تلاشی بسیار ناچیز ولو در ارایه یک راهکار کوچک انجام داده یا با یادآوری و انجام و اجرای شیوه ها و برنامه های خاص آموزشی راه رسیدن به این هدف را تسهیل بخشیم.( شجری ، 1377 ، ص 65) .
توجه به این امر مهم ضرورت دارد تا بتوان جلوی یکی از آفت های بارز و آشکار نظام آموزشی را که همانا افت تحصیلی است، گرفت. به همین منظور وجود و نقش دو عامل آموزشی را نمی توان نادیده گرفت که عبارتند از؛ ( همان منبع ، ص 66)
1) محیط آموزشی
2) مدیریت واحد آموزشی
محیط آموزشی؛ مناسب و غنی بودن محیط آموزشی می تواند در بازدهی و کارآیی فرآیند آموزشی بسیار مفید واقع شود و با سیاست ها و شیوه های درست آموزشی و علمی همانند برگزاری کلاس های آموزشی و برپایی کلاس های تقویتی در جهت رفع مشکلات درسی و علمی دانش آموزان گامی موثر برای بهبود و ارتقای نظام آموزشی است. ( مترجم ، فاضلی ، 1378، ص 203) .
مدیریت واحد آموزشی؛ نقش مدیر یا هدایت کننده جریان آموزش که خود از اهمیت خاصی برخوردار است می تواند با ایجاد انگیزه قوی در بین کلیه کارکنان با روش هایی نظیر
1) مشارکت افراد در امر تصمیم گیری ( همان منبع ، ص 203)
2) جلب اعتماد متقابل بین اعضای یک واحد آموزشی
3) قرار دادن اطلاعات صحیح در ارتباط با وظایف خود
4) توجه به رفاه فردی و گروهی اعضا و همچنین به خواسته های معقول آنها ( خادمی ، 1379، ص 119) .
5 ) القای تفکر تعلق و دلبستگی به همه اعضا نسبت به آن واحد آموزشی، راه رسیدن به هدف های نظام تعلیم و تربیت را هموار ساخته و از افت تحصیلی جلوگیری کند. ( همان منبع ، ص 120)
وجود و نقش دو عامل مهم آموزشی را نمی توان نادیده گرفت که عبارت بودند از
1) محیط آموزشی
2) مدیریت واحد آموزشی. ( نبوی ،1372، ص 39 ) .
در تبیین وضعیت موجود می توان گفت در حال حاضر بسیاری از موسسات آموزشی ما با وضعیت افت تحصیلی روبه رو هستند که متاسفانه عوامل زیادی در ایجاد این بستر نامناسب دخیل هستند که نابسامانی خانوادگی، مشکلات روحی و روانی نوجوانان و جوانان، عدم کنترل پدر و مادر بر انتخاب دوستان، قایل شدن آزادی بی حد و حصر یا به عبارت دیگر اعتقاد به رهایی و بی بند و باری فرزندان و تمایل نوجوانان و جوانان به تفریحات ناسالم از جمله عناصری هستند که می تواند یک فضای نا سالمی را برای این قشر (طبقه سنی) مستعد و فعال به وجود آورد و جلوی پیشرفت علمی و فرهنگی و اجتماعی آنها را بگیرد.( همان منبع ، ص 40)
برنامه ریزی و پیشرفت تحصیلی :
برای اینکه برنامه ریزی در مدارس منجر به پیشرفت تحصیلی در دانش اموزان شود باید به نکاتی در مورد برنامه ریزی توجه نمود
در برنامه ریزی های درسی طراحی شده به نوع مطالبی که باید تدریس شود و توسط دانش آموز فرا گرفته شود توجه کامل شود زیرا بدون بررسی دقیق از مطالبی که باید فراگرفته شود و شرایط ذهنی و فکر دانش اموزان نمی توان برنامه ریزی درستی داشت
عوامل پیشرفت در برنامه‌ریزی تحصیلی
گرچه برنامه‌ریزی در حوزه‌ها و عرصه‌های گوناگون، از جمله برنامه‌ریزی ورزشی، خودسازی و تهذیب، درسی، تحقیقی، امور زندگی، مسایل اجتماعی، و …. مطرح است ولی به دلیل اهمیت و جایگاه ویژه تحصیل و مطالعه و نقش کلیدی آن در سایر عرصه‌ها، در این مقاله به برنامه‌ریزی تحصیلی عنایت وتوجه بیشتری شده و بیشتر به مباحث برنامه‌ریزی تحصیلی پرداخته شده است. عناصر اصلی و مراحل یک برنامه‌ریزی تحصیلی خوب و منطقی عبارتند از( یار محمدیان ، 1379 ، ص 17)
الف. تعیین هدف
برنامه‌ریزی صحیح و کارامد تحصیلی، هنگامی امکان‌پذیر است که هدف به خوبی تعیین و تعریف شده باشد. هر جلسه و دانش پژوهی می‌بایست تصویر دقیق و روشنی از آن داشته باشد تا کارها و تلاش‌های خود را در راستای نیل به آن اهداف قرار دهد. هر فرد ‌باید به این گونه سئوالات پاسخ دهد که چرا به تحصیل ادامه می‌دهد؟ چرا مطالعه می‌کند؟ چرا به دنبال تحصیلات عالی است؟ مسیر و غایت حرکت او کجاست؟ همچنین فرد باید اهداف خود را به بلندمدت، متوسط و کوتاه مدت تقسیم کرده، آنها را در راستا و طول یکدیگر قرار دهد. ( همان منبع ، ص 19) .
برخوداری از هدف، موجب تحریک و انگیزه بیشتر در افراد می‌شود و آنان را در پیمودن مسیرهای صعب العبور یاری، اعتماد به نفس آنان را بالا برده و انرژی روانی آنان را افزایش می‌دهد، به ویژه اگر فرد هدفی مقدس و الهی داشته باشد، می تواند با یاری جستن از قدرت الهی و با تلاش و کوشش خستگی‌ناپذیر به راه خود ادامه دهد و شهد شیرین پیروزی را برای خود و خانواده به ارمغان آورد.(ذوالففاری ،1389، ص 83) .
یادداشت کردن برنامه درسی
برنامه ریزی درسی زمانی درست اجرا می شود که عناصر آن را به یاد داشته باشیم و بدانیم در هر روز و در هر ساعت چه کارهایی می بایستی انجام دهیم. بدین منظور، می‌توان دفترچه یادداشتی همراه خود داشت و عناصر برنامه های خود را در آن یادداشت نمود. مثلا سه ساعت مخصوص مطالعه درس ریاضی، یک ساعت مطالعه درس علوم، یک ساعت استراحت بین روز و غیره. در هر شب سعی کنیم برنامه های خود را چک کرده و میزان موفقیت در انجام آنها را بررسی نمود. نقش برنامه ها را برطرف نمود.( سیف ، 1377 ، ص 18)
و. شناخت هدر دهنده های وقت
گاهی اوقات برنامه ریزی صورت می‌گیرد، تصمیم جدی نیز بر اجرا و عملی شدن آن وجود دارد، اما کارها به شکلی که برنامه‌ریزی شده پیش نمی رود؛ یعنی در آن وقفه ایجاد شده، بعضی فرصت ها هدر می رود. در اینجا بخشی از مشکل مربوط به خود فرد و بخشی دیگر مربوط به اطرافیان است. رایج ترین هدر دهنده های وقت، عبارت است از : مهمان های ناخوانده، سروصدای همسایه، هم حجره‌ای ها، تلفن ها، رادیو، تلویزیون، و جر و بحث های بی ثمر. ( همان منبع ، ص 25)
ز. حضور فعالانه درکلاس درس
بخش زیادی از موفقیت تحصیلی، به حضور فعال در کلاس درس بستگی دارد. برای این‌که فرد فعالی باشیم، باید با دو مهارت مهم مربوط به یادگیری، یعنی “خوب گوش کردن” و “یادداشت برداری” آشنا باشیم. البته، این دو

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه درموردمکان کنترل
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید