دانلود پایان نامه

تأکید بسیاری بر نیروی تعقل و تفکر دارد.
اسلام دینی است که با کتاب و کتابت عجین شده است و معجزه‌ی آن، امالکتاب یعنی قرآن کریم بوده و بسیار در تشویق و ترغیب به امر کتابخوانی و گسترش و توسعه کتابخانه سفارش نموده است.
پیامبر اسلام(ص) فرموده اند: “علم بجویید که علم یار مؤمن است و بردباری وزیر اوست و عقل دلیل اوست و عمل سرپرست اوست”
رشد اندیشه و فرهنگ یک جامعه نیز پیرو رشد و تعالی نخبگان جامعه است و نخبگان جامعه از تأثیرگذارترین افراد بر حکومت و خط دهی مسیر تعقلی و اندیشه ورزی جامعه محسوب می شوند.
دانشجویان به عنوان نخبگان جامعه ما، نقش مهمی در راه رشد فکری و تعقلی افراد دارند و این نقش حساس بدون مرارت مطالعه و تفکر و تعقل ادا نخواهد شد؛ از سوی دیگر، لازمه کار فرهنگی و سیاسی در دانشگاهها منوط به گسترش مطالعه کتاب و کتابخوانی و تفکر بین دانشجویان است(مروتی،1390).
رهبر معظم انقلاب اسلامی برای کتابخوانی جایگاه والایی قائل هستند و در این باره می فرمایند: “کتاب دروازه ای به سوی جهان گستردهی دانش و معرفت است و کتاب خوب یکی از ابزارهای کمال بشری است. برای یک ملت خسارتی بزرگ است که با کتاب سروکار نداشته باشد وبرای یک فرد توفیقی عظیم است که با کتاب مانوس وهمواره در حال بهرهگیری از آن یعنی، آموختن چیزهای تازه باشد.”( بیانات در دیدار با دست اندرکاران برگزاری هفته کتاب)
امروزه کتاب و کتابخوانی به یک وظیفه تبدیل شده است و همهی مردم برای رشد فکری خود و داشت یک زندگی مطلوب در اجتماع میبایست به مطالعه اهمیت بدهند و از کتابهای مفید بهره بگیرند. از کتاب به عنوان عالیترین ابزار حفظ و انتقال دانش بشری در طول تاریخ یاد کرده اند در عین حال فراگیرترین و پرطرفدارترین مقوله فرهنگی در میان کودک، نوجوانان، میانسال و بزرگسالان تا امروز بوده است.
تأکیدات دین مبین اسلام و دستاوردهایی که فرهنگ کتاب‌خوانی برای جامعه اسلامی داشته است، همگان را ملزم می‌سازد که در راه اعتلای آن در جامعه قدم‌های جدی و مؤثر بردارند. کتاب، ابزار انتقال پیام، فرهنگ و تمدن از نسلی به نسل دیگر است. کتاب را می‌توان، ابزار کمال و ابزار تفکر به حساب آورد. به همین علت است که فرانسیس بیکن – فیلسوف انگلیسی – طی مقاله‌ای بیان می‌کند”مطالعه ذات آدمی را به کمال می‌رساند و خود، با تمرین و تجربه کمال می‌پذیرد. استعدادهای ذاتی، مثل گیاهان خودرو هستند و مطالعه برای‌ آن‌ها، در حکم پیراستن شاخ و برگ است. مطالعه به خودی خود بیش از آنچه لازم است راه‌های گوناگونی در برابر آدمی قرار می‌دهد که برای محدود کردن این راه‌ها، تجربه ضرورت دارد. مردم نیرنگ باز مطالعه را حقیر می‌شمرند، ساده‌دلان آن را می‌ستایند و تنها خردمندان مطالعات خود را به کار می‌بندند، هرگز کتابی را به آن قصد مخوان که بخواهی آن را نقض کنی و نیز به آن قصد که آن را بپذیری و مسلم شماری یا برای آنکه مایه‌ای برای سخن گفتن پیدا کنی، بلکه خواندن تو فقط باید برای سنجش، تأمل و اندیشیدن باشد 15 کتاب در واقع شاهراه توسعه همه جانبه در جامعه است. توسعه را می‌توان تغییر و تحول وضعیت ابتدایی و تجلی توانایی‌ها و استعدادهای نهفته در مسیر پیشرفت همه جانبه جامعه تلقی کرد. توسعه به دست انسان و برای انسان صورت می‌گیرد و مشخصاً پایه این تغییر و تحول، تغییر در رفتار فردی و اجتماعی تک تک افراد جامعه به سوی کسب دانش، مهارت و بینش سازگار با علم روز در جهت شناخت و به عمل درآوردن روزافزون پدیده‌ها و ناشناخته‌های بشری است. بدون تردید منشأ تحولات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی،‌ رشد آگاهی‌ها و توانایی‌های نیروی انسانی فعال جامعه است و از آنجایی که نیروی انسانی با قابلیت‌های و انگیزه‌های متفاوت، عملکرد متفاوت دارند و این انسان‌ها هستند که عامل ایجاد پیشرفت و به کارگیری فن‌آوری‌اند. بنابراین کار لازم است لوازم و تجهیزات ضروری برای شکوفایی این استعدادهای نهفته متنوع، شناخته شود. توسعه پایدار، سیاست بهره‌گیری بهینه از منابع موجود برای تضمین توسعه مطلوب نسل‌های آینده را توصیه می‌کند. چنین سیاستی اصولاً به وسیله یک ملت آگاه، طراحی و به اجرا در می‌آید. افزایش کمیت و کیفیت زندگی از اهداف اصلی توسعه جامعه بشری است. پیشرفت‌های علمی و فنی، گسترش ارتباطات و شبکه‌های اطلاع‌رسانی، مبارزه با فقر، بیکاری و بیماری، حفاظت از محیط زیست، غنای اقتصادی، رفتار مناسب فردی و اجتماعی از سازهای بسیار مهم در این راستا است که همگی متأثر از سطح دانش و مهارت بالای نیروی انسانی فعال است. تا جایی که سواد در فرایند توسعه جهانی امروز معیار پرتوانی است و از حد برداشت‌های متداول، که بیشتر سواد را در همان قالب سوادآموزی می‌بینند، فراتر رفته است. امروزه با سواد کسی است که با درک مراحل توسعه جامعه خویش به انجام رفتارهای مناسب و تقویت کننده این مراحل اقدام کند و جامعه را به سوی تحول فکری، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی رهنمون سازد. بر این اساس است که کتاب در روند توسعه در کشور ما و سایر کشورها نقش مهم و اساسی دارد. در کشور ما، از دیر باز، کتاب جایگاه والا و شایسته‌ای داشته، اما تنها نزد اهالی فرهنگ و دوست‌داران علم و معرفت. فرهنگ مطالعه، در میان عامه مردم، چندان جانیفتاده و مقبول طبع نیست. شاید به همین دلیل باشد که همواره فرهنگ شفاهی، بر فرهنگ کتبی برتری داشته است. تا قبل از ورود ماشین چاپ به ایران، تمام کتاب‌ها، با
دست کتابت می‌شد و مشهورترین کتابخانه‌های دنیا، در این سرزمین بودند و سوزاندن کتاب و کتابخانه‌ توسط اقوام بیگانه، سابقه‌ای بس دیرین، در ایران دارد. اسکندر مقدونی، سرآمد کسانی است که در ایران، به این کار نابخردانه دست زد. حتی شش هفت دهه پیش نیز این کار ناشایسته، در محوطه حیاط کتابخانه ملی ایران و توسط برخی مدعیان فرهنگ تاریخ انجام شد(کتاب مهر،1390)
در چهار قرن اخیر به یمن اختراع چاپ، کهکشان پرستاره گوتنبرگ آسمان جهان را به نور آثار منتشر شده منور کرد و کتاب چاپی کاغذی در گوشه و کنار جهان حاصل اندیشه و آراء دانشمندان و نویسندگان شد.
توسعه کتابخانه‎ها و افزایش سرانه مطالعه در سطح جامعه یکی از موثرترین روش ها برای نهادینه کردن فرهنگ مطالعه است و رسانه ها باید توجه ویژهای به گسترش فرهنگ کتابخوانی داشته باشند.

مطلب مشابه :  منابع و ماخذ پایان نامههسته‌ای، دارای، کشورهای، بالستیک

همچنین عملیاتی کردن فرمایشات مقام معظم رهبری یکی از اولویت های حوزه کتاب و کتابخوانی در جامعه محسوب می شود.
کتابخوانی باید به یک عادت همیشگی در بین مردم به ویژه جوانان تبدیل شود و با وجود گستـــرش همه جـانبه وسایـل ارتبـاط جمعی، در دنیای امــروز کتـاب هنـوز جـایگـاه ویــژه ای دارد و ترویج و تعمیق فرهنگ مطالعه باید کوشش کرد.
با ورود رسانههای جدید ابتدا به نظر می‌رسید عمر کتاب رو به زوال است، اما هرچه رسانه‌ها و کارکردهایشان شکوفاتر شدند، مشخص شد که رسانه‌ها می‌توانند مطالعه و خواندن باشند.
همچنین اهمیت برگزاری جشنواره‌هایی درباره کتاب رسانه‌های متعدد در توجه دادن مردم به کتاب نقش مهمی دارند و می‌توانند همچنان علاقه‌ به کتابخوانی را زنده و شاداب نگه دارند. اگر آن‌طور که باید، کتاب در رسانه‌های دیگر مورد توجه قرار نگرفته است، این ناشی از فرارسیدن روزگار افول کتاب نیست، بلکه بی‌توجهی آن رسانه‌هاست و ضرورت دارد از تمام ظرفیت‌های موجود در فضای رسانه‌یی برای ترغیب مخاطب به خواندن کتاب استفاده شود.
واز طرف دیگر رادیو این رسانه گرم و صمیمی بر این باور است که رادیو به عنوان رسانه شنیداری میتواند در کنار رسانه های دیگر در این زمینه نقش موثری داشته باشد؛ مطالعه اولیه نشان میدهد که برنامههای گوناگون رادیو با توجه به ساختار و محتوای متنوع خود به موضوع کتاب، کتابخوانی و ترویج کتابخوانی پرداختهاند. همچنین اهمیت این موضوع باعث شده تا طرح راهاندازی شبکه مستقل رادیو کتاب در دستور کار معاونت صدای جمهوری اسلامی ایران جناب آقای دکتر صوفی قرار گرفت.
رادیو به عنوان رسانه شنیداری میتواند در کنار رسانه های دیداری در این زمینه نقش موثری داشته باشد؛ مطالعه اولیه نشان میدهد که برنامههای گوناگون رادیو با توجه به ساختار و محتوای متنوع خود به موضوع کتاب، کتابخوانی و ترویج کتابخوانی پرداختهاند.
هر تحول و جهش مطلوبی، در پرتو رشد فرهنگی جامعه به وقوع می پیوندد، با توجه به اهمیت کتاب، کتابخوانی و ترویج کتابخوانی و تاثیر فراوانی که در مسائل فرهنگی جامعه دارد، بررسی جایگاه این مفاهیم در جامعه ضروری به نظر می رسد.(باب الحوائجی و یزدیان،1389)

1-2 بیان مساله
شخصیت آدمی، متاثر از دو عامل اصلی وراثت و محیط است. وراثت، مقدار توانایی و استعداد بالقوه موجود در فرد را مشخص میکند و محیط مناسب با محرکهای فیزیکی و اجتماعی مطلوب، سبب فعلیت یافتن و شکوفایی این تواناییها و استعدادها میشود. در پی تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی چند قرن اخیر، ابتدا در غرب و سپس در دیگر مناطق و کشورهای دنیا، وسایل ارتباط جمعی، به تدریج به یکی از کلیدیترین عوامل محیطی موثر بر شخصیت افراد در جوامع بدل شده و در ایجاد عادت ها و رفتارهای مطلوب و مناسب و پرهیز از رفتارهای نامطلوب و ضد هنجار در افراد هر جامعه، نقشی تعیین کننده یافتهاند. نشریات، روزنامهها و مجلات، نخستین رسانههای فراگیر جمعی بودند که زمینههای توسعه فرهنگی و اجتماعی را در غرب، در سدههای 18 و 19 فراهم آوردند. آنها در سده بیستم نیز عاملی اساسی در رهبری نهضتهای فکری و سیاسی و اجتماعی در بسیاری از کشورها بودند. از قرن بیستم به بعد، با ورود رادیو و تلویزیون به صحنه ارتباطات، تحولی عمیق در سبک زندگی و اندیشه افراد پدید آمد و دولتها از این وسایل ارتباط جمعی، به عنوان ابزارهای موثر در توسعه فراگیری جوامع خود، بهره گرفتند.(مکتبی،1380)
شواهد حاکی از آن است که کتابخوانی و مطالعه در میان نوجوانان و جوانان کشور، از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار نیست(فرهادیان،1381). درصد افراد علاقه مند به کتاب و همچنین زمان مطالعه کتاب (سرانه مطالعه کتاب) نسبت به برخی از کشور های پیشرفته میزان مناسبی نیست و منصور واعظی، دبیر شورای فرهنگ عمومی که در سال 88 سرانه مطالعه در ایران را 18 دقیقه اعلام کرده بود، در تازه‌ترین اظهار نظر خود سرانه مطالعه در ایران را 79 دقیقه در روز اعلام کرد(جمعه 10 آذر ماه 1391روزنامه همشهری).
از آنجا که ممکن است برنامههای رادیویی بازتابی از اهمیت، نقش و کارکرد کتاب و کتابخوانی در جامعه باشد و بر روند رغبت مطالعه در جامعه نیز تاثیر گذار باشد، این پژوهش در نظر دارد مفاهیم کتاب و کتابخوانی را در برنامههای رادیویی شبکه فرهنگ را از طریق تحلیل محتوا مورد بررسی قرار دهد.

مطلب مشابه :  مقاله درموردجهان خارج، امدادگران، عزت نفس

1- 3 اهمیت و ضرورت پژوهش
از آن جا که پیشرفت و توسعه جوامع، متکی به نیروی انسانی کارآمد، آگاه و متخصص می باشد، بنابراین ارتقای سطح دانش و تخصص نیروی انسانی مبتنی بر آم
وزش مستمر آنان است .
توسعه کتابخوانی، یکی از زیر مجموعه های توسعه همه جانبه کشور است(یزدانیان،1389) و برای تکمیل زنجیرهی توسعه کتابخوانی باید برنامه سازان رادیویی آموزش دیده باشند تا بتوانند نقش تاثیر گذار خود را در تکمیل این زنجیره به خوبی ایفا کنند. با انجام این پژوهش مشخص می شود که برنامههای رادیویی به چه میزان در جهت آگاهی مخاطبان نقش داشته اند و آیا توانسته اند به میزان کافی و همه جانبه و به شیوه ای تاثیر گذار به روشن کردن مباحث کتاب و کتابخوانی بپردازند یا خیر.

کتاب و کتابخوانی و میزان گرایش به مطالعه، امروزه یکی از شاخص‌های توسعه به شمار می‌رود، گرچه کشورهای درحال توسعه نزدیک به 80 درصد جمعیت جهان را تشکیل می دهند، اما کمتر از 30 درصد کتابهای مصرفی جهان را تولید می کنند و کمتر از این نسبت نیز به کتابخوانی مشغول هستند، این در شرایطی است که کشورهای پیشرفته یا توسعه یافته که حدود 20درصد جمعیت جهان را تشکیل می دهند، 70 درصد کتابهای مصرفی جهان را تولید می کنند.
کشورهای اروپایی حدود 15درصد جمعیت جهان را در خود جای داده اند، اما در سال 1990 بیشتر از نصف کتابهای مصرفی جهان را تولید کرده اند،
اروپا در سال 1991 به ازای هر یک میلیون نفر جمعیت خود، 802 عنوان کتاب منتشر کرده است، اما در قاره آسیا در همین سال به ازای هر یک میلیون نفر آسیایی 70 عنوان و در قاره آفریقا به ازای هر یک میلیون نفر آفریقایی فقط 20عنوان کتاب منتشر شده است.
مشکل کتاب در جهان سوم، تنها به کمبود تولید و نشر کتاب محدود نمی شود، مشکل اساسی این است که حتی اگر کتاب های زیادی هم در این کشورها منتشر شود، میزان افراد استفاده کننده از این کتابها (کتابخوان ها) بسیار پایین است(نعمتی،1389).

کارلایل، کتابخانه را “دانشگاهی برای همه” می‏نامد و برخی نیز به دلیل اهمیت فزاینده آن در پیشرفت حیات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، کتابخانه عمومی را به قلب جامعه تشبیه کرده و زندگی افراد را بدان وابسته دانسته‏اند.
اولیور کولد اسمیت، یکی از نویسندگان سرشناس غربی، درباره کتاب می‏نویسد: “وقتی که دفعه اول، یک کتاب خوب می‏خوانم، مانند آن است که با یک دوست جدید آشنا شده‏ام. وقتی که همان کتاب را دو مرتبه می‏خوانم، مانند آن است که با دوست قدیمی، مجددا ملاقات کرده‏ام”.
جاحظ، یکی از ادیبان مشهور و دانشمند معروف جهان اسلام است. وی درباره کتاب، سخن جالبی دارد. ایشان در این باره می‏گوید: “کتاب، درختی است که همیشه پربار و پرمیوه و ثمر است. کتاب، هم نشینی است که تو را خسته و ملول نمی‏سازد. دوستی است که تو را فریب نمی‏دهد. رفیقی است که به تو آزار نمی‏رساند. اگر مطالعه کتاب هیچ فایده‏ای نداشته باشد، جز همین که تو را از ایستادن بیهوده در منزل و نگاه کردن به عابران باز دارد، کفایت می‏کند”.
ساموئیل اسمایلز، در مورد فایده‏های کتاب می‏گوید: “کتاب، برای طبقات مختلف مردم مفید است. چه بسیار کسانی که قوای افسرده و خاموش آنان، پس از خواندن تاریخ حیات بعضی رجال بزرگ، شعله ور شده است و در خود، استعداد کافی احساس نموده، از تنگنای بطالت به شاهراه کار و سعادت افتاده و رشته زندگی را به کلی تغییر داده‏اند. گاه، کتاب انسان را سراپا شعله و همت و غیرت و نشاط می‏کند”.
سر فرانسیس بیکن،بعضی کتاب ها را باید چشید، برخی را باید بلعید و معدودی را باید جوید تا قابل هضم شود.
ویلیام شکسپیر، کتاب، بزرگ ترین اختراع بشر است.
آلکوت، کتاب خوب، کتابی است که به انتظار و توقع گشوده و با سود و رضایت بست


دیدگاهتان را بنویسید