به یمن پیشرفت علم، راه ها و روشای سنتی دزدی هم گویی دیگه کهنه و بی اعتبار شده؛ این روزا اگه کسی از دیوار مردم بالا بره، ممکنه اصلاً سراغ پول، طلا و اشیای قیمتی رو نگیره. اون فقط به قصد سرقت چند گیگابایت اینترنت، هیبت سارقان رو به خود میگیره.

به گزارش آلامتو به نقل از هفته نامه تجارت فردا ؛ حتی شاید اگه در زمان آبراهام مازلو، اینترنت و وای فای اختراع شده بود، امروز نظریه این روانشناس مطرح آمریکایی در مورد سلسله مراتب نیاز آدما هم دچار تغییراتی می شد و وای فای به عنوان یکی از نیازای اساسی، در کف هرم نیازای آدم گنجانیده شده بود. اونقدر اساسی که ممکنه آدما واسه تامین اون دست به دزدی هم بزنن.

ماجرا از این قراره که نرم افزار رایگانی به نام AndroDumpper به بازار عرضه شده که کاربران از راه این نرم افزار می تونن، قفل شبکه اینترنت بی سیم مجاور رو بشکنن و از خوان نعمت همسایگان خود بهره مند شن. در صفحه توضیحات این اپ در Google Play اینجور درج شده: «این نرم افزار آزمایشی و با اهداف آموزشی در دسترس دریافت کنندگان قرار گرفته و در صورت سوءاستفاده مسوولیتی متوجه سازنده اون نیس.» یا توجه می شه که از حدود ۱۶ هزار نفری که به این نرم افزار امتیاز دادن، حدود ۱۱ هزار نفر بالاترین امتیاز رو واسه اون در نظر گرفتن و ۵۰۰ هزار تا یه میلیون بار هم دریافت شده.

شکستن قفل وای فای همسایه

از قضا این اپلیکیشن به عنوان یکی از پر طرفدارترینا در میان پنج اپ برتر Google Play طبق دریافت کاربران ایرونی شناخته شده؛ اگه بخوایم ساده تر بگیم، این نرم افزار جزو پنج اپلیکیشنیه که بیشتر از اپلیکیشنای دیگه استفاده میشن. براساس این اطلاعات میشه نتیجه گرفت که به کار گیری اینترنت همسایه در ایران رواج بسیاری داره؟ به هر روی، محبوبیت خیره کننده این نرم افزار در جامعه کاربران اینترنت در ایران، از تمایل قابل تامل ایرانیان در استفاده بی اجازه از کالا یا خدمت مجانی و بدون دردسر پرده برمی داره؛ عادتی که میشه اونو یه جور «دزدی» هم نامید. دزدانی مخفی پشت پرده فضای مجازی که گویی خیلی ترسی از این نوع سرقت ندارن و بعضی وقتاً اونو مایه تفریح یا قدرت نمایی هم می دونن.

حتی در شبکه های اجتماعی هم به کار گیری وای فای همسایه، دستمایه شوخی و لطیفه میان کاربران شده و به نظر می رسه، قبحی واسه این رفتار شکل نگرفته. مثل چیزی که در مورد معنی کپی رایت و به کار گیری داراییای علمی، ادبی و هنری بقیه در ایران رواج داره و مردم بدون توجه به اینکه رفتار اونا نمونه دزدیه، حقوق صاحبان این آثار رو ندیده می دونن. اینکه استفاده غیرقانونی و البته غیراخلاقی از شبکه اینترنت بی سیم همسایه یا آثار هنری بقیه واسه ما ایرونیا تا این حد جذاب و مفرحه، از دید جامعه شناسی چه معنایی داره؟

البته در قانون جرائم رایانه ای کشور اومده که «هرکی به طور غیرمجاز به داده ها یا سامانه های رایانه ای یا مخابراتی که از راه تصمیمات امنیتی حفاظت شده دسترسی یابد، به حبس از ۹۱ روز تا یه سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا ۲۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم می شه.» اما به نظر می رسه، بازدارندگی این نوع مجازاتا واسه ایرونیا به میزانی نیس که اونا از ارتکاب به اون دوری کنن؛ یا شایدً به لطف وجود نرم افزارهایی چون AndroDumpper شناسایی مرتکبان این نوع جرائم شدنی نیس.

اما همون گونه که جامعه شناسا هم ادعا می کنن، ً جذابیت استفاده غیر قانونی از کالای مفت تنها مختص ایران نیس؛ اون طور که یه چند وقت پیش یکی از مراجع دینی امارات در استفتایی به کار گیری وای فای بقیه بدون کسب اجازه از مالک اونو حرام دونسته و اعلام کرده که دزدی سیگنال فرقی با دزدی اشیا و فریبکاری نداره.

به چه دلیل دوست داریم دست در جیب هم کنیم؟

نیما نامداری: این خبر رو که بعضی افراد با شناسه اینترنتی ایرونی یه نرم افزار سرقت پهنای باند وای فای رو زیاد دانلود کردن به خودی خود نمیشه جدی گرفت. چون معلوم نیس از پایهً مبنای فنی این امتحان چیجوری بوده و چقدر معتبره. ضمن اینکه از پایهً در ایران دسترسی به اینترنت رایگان در فضاهای عمومی عادی نیس در حالی که در کشورای دیگه معمولاً همه آدما به هر حال جایی رو در دور و بر می تونن پیدا کنن که دسترسی عمومی رایگان به اینترنت وجود داشته باشه. معلوم نیس اگه اونا هم این امکان دسترسی رو نداشتن بیشتر از ایرونیا دنبال سرقت پهنای باند نبودن. کلاً این جور اخبار رو نمیشه مبنای تحلیلای اساسی و زیاد شده دونست. از پایهً این تب کلی گویی بی دلایل درباره ایرونیا و خلقیات و روحیات شون آسیب هاش بیشتر از فوایدشه.

شکستن قفل وای فای همسایه

اما از جنبه ای دیگه می شه این خبر رو بهونه کرد و کمی درباره نگاه ایرونیا به قانون و تقلب دقیق تر حرف زد. یکی از بهترین منابعی که واسه تحلیل این موضوع هست طرحیه که در سال ۱۳۸۰ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با عنوان امتحان ارزشا و نگاه های ایرانیان اجرا کرد.در این طرح با اجرای یه پیمایش ملی، وضعیت باورها و ارزشای مردم ایران درباره موضوعات جور واجور آزمایش شد. طرح با نظر سنجی از نمونه ای شامل حدود ۱۷ هزار نفر از شهروندان در ۲۸ استان کشور (در اون زمان استان خراسان هنوز به سه استان تفکیک نشده بود) انجام شده و یافته های اون از نظر آماری دارای روایتی و پایایی قابل قبولیه.تا جایی که اطلاعات در دسترس میگه این طرح آخرین پیمایش ملی در این ابعاد و با محوریت اینجور موضوعاتی بوده و اگه هم طرح جدیدتری اجرا شده اطلاعات اون منتشر نشده. ضمن اینکه بعیده در این ۱۵ سال تغییر چندانی در نگاه ها و ارزشای ایرانیان ایجاد شده باشه و فکر می کنم یافته های اون طرح بازم واسه شناخت خلقیات ایرانیان اعتبار داره. بد نیس مروری بر یافته های این پیمایش ملی داشته باشیم.

یکی از اهداف این طرح امتحان ارزشای اخلاقی در جامعه بوده و یکی از مصادیق مورد توجه «تقلب و کلاهبرداری» بوده. از مردم پرسیده شده بود که به نظر اونا تقلب و کلاهبرداری چقدر در مردم رواج داره. در جواب ۶۹ درصد مردم به فکر بودن این پدیده زیاد رواج داره و تنها ۱۸ درصد رواج تقلب و کلاهبرداری رو کم آزمایش کردن.نکته باحال اینکه این آزمایش در بین زنان و مردان، افراد با تحصیلات جور واجور و در سنین متفاوت تقریباً به صورت مشابه وجود داشته. این یافته بدون معناست که از هر ۱۰ ایرونی هفت نفر عقیده داره قاطبه هموطنانش اهل تقلب و دزدی هستن! این برداشت محدود به یه قضاوت ذهنی نبوده و ۸۲ درصد مردم به فکر بودن از پایهً دزدی و کلاهبرداری به یه مشکل مهم و جدی در جامعه بدل شده.یعنی از اون سه نفر باقیمونده که بیشتر آدما رو اهل تقلب نمی دونن هم یه نفر عقیده داره دزدی به هر حال یه مشکل اجتماعیه. می شه گفت ما ایرونیا به هم بدبین هستیم و عموماً همدیگه رو اهل تقلب میدونیم.از جنبه ای دیگه یافته های این پیمایش ملی نشون میده مردم از پایهً میان خوب و بد دچار پریشونی و گیجی و حیرانی شدن.

مثلا ۶۱ درصد جواب دهندگان معتقد بودن مردم نمی دونن در آخر باید قانون رو رعایت کنن یا اینکه پارتی بازی و تقلب کنن تا کارشون پیش بره و ۷۳ درصد اقرار کردن که این روزا معلوم نیس آدم خوب کیست و آدم بد کیست .وقتی شما همه جامعه رو متقلب می دونین عجیب نیس که در قضاوت پشیمون شده و حتی اعتماد به نفس قضاوت کردن رو هم از دست می دین. محو شدن مرزهای راستی و ناراستی و وارونه شدن سیستم قضاوت اخلاقی، یه روند برگشت ناپذیره که پیوندهای اجتماعی و حس اتحاد به وجود اومده از طریق هم سرنوشتی و نزدیکی مکانی اعضای یه جامعه رو مضمحل می کنه.اما ۴۸ درصد همین مردمی که به جامعه بی اعتماد هستن و همه رو دزد می بینن در جواب به این سوال که اگه مامور پلیس باشین و دوست شما از چراغ قرمز عبور کنه چقدر احتمال داره اونو جریمه کنین، جواب دادن که احتمال جریمه زیاد نیس. یعنی نصف مردم جامعه مشکلی واسه زیرپا گذاشتن قانون واسه نفع شخصی ندارن.

شکستن قفل وای فای همسایه

باحال اینکه همین مردمی که خیلی به رعایت قانون واسه خود مقید نیستن حفظ نظم و قانون رو به عنوان اولویت اول مسائل کشور حتی قبل از مقابله با تورم و گرانی عنوان کردن. ۴۶ درصد مردم مهم ترین موضوع مبتلابه جامعه رو حفظ نظم و قانون آزمایش کردن و ۳۱ درصد تورم و گرانی رو مهم ترین مشکل کشور دونسته ان.این در حالیه که تنها ۱۴ درصد آزادی رو مهم ترین مشکل جامعه خونده و ۹ درصد مشارکت سیاسی رو رقابت اصلی کشور عنوان کردن.یعنی مردمی که خود رو مقید به رعایت قانون نمی دونن و حاضرن واسه منافع شخصی بر قانون چشم ببندند مهم ترین درد جامعه رو درد بی قانونی می دونن که لابد باید از راه یه شخص دیگه (شایدً دولت) حل شه.اونقدر نگاه هایی طبیعیه که منتهی به ایجاد حس ناامنی می شه. وقتی جامعه رو عموماً دزد می ببینن و دچار پریشونی و گیجی در قضاوت میان خوب و بد هم شدین و احساس می کنین جامعه رو بی قانونی به نابودی کشانده دیگه عجیب نیس اگه احساس ناامنی کنین.

همین بررسی نشون میده ۷۱ درصد مردم فکر می کنن امنیت سرمایه گذاری و کار و فعالیت اقتصادی در کشور زیاد نیس و ۴۸ درصد هم از پایهً حفظ آبرو و آبرو افراد رو در جامعه زیاد نمی دونن. یعنی اکثریت جامعه در شرایط احساس ناامنی یا امنیت کم زندگی می کنن.این قضاوتا رو میشه در تلقی مردم از مفاهیم ایدئولوژیک هم دنبال کرد. در بخشی از این طرح به بررسی پنداشت مردم از عدالت پرداخته شده.یافته های نشون میده تنها ۱۱ درصد مردم فکر می کنن عدالت یعنی امکانات بیشتر به کسائی داده شه که «نیاز» بیشتری دارن، ۲۱ درصد عدالت رو تخصیص منابع براساس لیاقت دونسته ان و ۶۸ درصد عدالت رو در پخش «مساوی» امکانات بین همه افراد دونسته ان.یعنی از هر سه ایرونی یه نفر عقیده داره که مهم نیس شما چقدر کار می کنین یا چقدر لیاقت دارین حتی مهم نیس چقدر نیاز دارین همین که وجود دارین باید به قدر بقیه از منابع کشور بهره مند شید (در اینجور شرایطی عجیب نیس که طرحی مثل پخش نقدی یارانه ها با استقبال عمومی روبه رو می شه).

شکستن قفل وای فای همسایه

یعنی در وضعیت موجود چیزی که بقیه بیشتر از شما دارن در اصل حق شما بوده که دزدیده شده. بی جهت نیس که وقتی خیلی از مردم از ثروتمندان و سرمایه داران حرف میزنن جوری تعابیر و توصیفاتی استفاده می کنن که انگار تردیدی در متقلب و مفسد بودن اونا ندارن.استفاده بی اجازه از پهنای باند همسایه شک نداشته باشینً دزدیه. اما در جامعه ای که همه همدیگه رو دزد می بینن و احساس می کنن بقیه همیشه کلاه بر سرشون می ذارن و قانون رعایت نمی شه و بی قانونی به قانون تبدیل شده، دزدی اینترنت یه شوخیه.در اینجور جامعه ای آدما دست در جیب بقیه می کنن چون فکر می کنن دیگرانی دست در جیب اونا کردن و این چرخه اونقدر تکرار می شه که دست در جیب هم کردن به قانون بازی تبدیل می شه. هممون وارد یه توافق نگفته و نانوشته شده ایم که حق داریم حق همدیگه رو پایمال کنیم چون حق مون رو بقیه پایمال کردن.