دانلود پایان نامه

ایران پرداخت(تارم،158:1381). به نظر می رسد که موقعیت ممتاز خانوادگی مرادمیرزا که برابر با سنّت محلی اسماعیلیان ایران ، به حسین قائنی داعی مشهور می رسد ،باعث شد افراد مختلف از او حمایت کنند .
اما مرادمیرزائی ها ، دیگر هرگز به جامعه اصلی اسماعیلیان نزاری ،نپیوستند . دهه 1940م ، بیشتر مرادمیرزائی های سده و اطراف آن تحت رهبری بی بی طلعت ، دختر مرادمیرزا بودند و به مذهب اثنی عشری در آمدند . عده ای اسماعیلیان جنوب خراسان مانند حسن آباد ، سده ، سرحد ، گلون آباد و نصرآباد ، با وجود حکم برکناری او از طرف آقاخان ،هم چنان به طرفداری از مرادمیرزا پرداختند . جمعیت آنان و محل های پراکندگی آنان به درستی مشخص نیست ، زیرا آنها خود را در همه جا شیعه اثنی عشری ، معرفی می کنند (تارم،161:1381).
از عقاید پیروان این فرقه، اطلاعات زیادی در دست نیست ، احتمال دارد که برعقائد پیش از انشعاب خود باقی مانده باشند. آنها مرادمیرزا را به عنوان حجت ، پذیرفتند.

3-3-جماعت خانه
کوچکترین سازمان اسماعیلیان جماعت خانه می باشد که در بیشتر مناطق اسماعیلی نشین ،وجود دارد. نخستین جماعت خانه شهری در ایران ، در سال 1351ش ، در مشهد ساخته شد ، این جماعت خانه مجهز است و امور مربوط به تعلیم و تربیت اسماعیلیان مشهد را نیز برعهده دارد. در این جماعت خانه ، دفتر صندوق قرض الحسنه ،کتابخانه ، مهدکودک ، و کلاس های آموزشی زبان های خارجه و علوم دینی دایر می باشد (تارم،184:1381) .جماعت خانه های ایران در ساختمان هایی شبیه به خانه های مسکونی و با کمی تفاوت ساخته می شوند ،از نظر شکل ظاهری شباهت زیادی به مسجد ندارند. بر دیواز و سردر ورودی ساختمان جماعت خانه ها ، نام پنج تن اهل عبا و آیاتی از قرآن ، نوشته شده است و معمولا به صورت کاشیکاری های معمولی می باشند . در جماعت خانه ها عکس امام حاضر اسماعیلی نگهداری می شود و گاهی جمله هایی از سخنان او به صورت نوشته ، در و دیوارها را مزیّن می کند . در جماعت خانه ها محل های نشیمن مُکی و کامریا ، از قبل فراهم شده است . جایی هم برای فردی که دعا را می خواند آماده می کنند .که محل فردی که دعا را می خواند و محل نشستن مکی و کامریا ، با قرار دادن میزهای ساده معین می شود . در جماعت خانه ها ادعیه هایی که عموما ، دعا برای امامان اسماعیلی است ، موجود می باشد.عبارت یا علی مدد ، در جماعت خانه ها موجود است و ظاهرا به آن اعتقاد زیادی دارند .آنها هر روز دو نوبت صبح و عشاء نماز را برگزار می کنند،شروع نماز همراه با شروع اذان و پس از آن است. برای خواندن نماز ،وضو لازم نیست ، فقط تمیز بودن شرط است.قبله به آن صورت که برای اثنی عشری ها مطرح است ،برای اسماعیلیان مطرح نیست و به هر جهتی نماز را برگزار می کنند .نماز خواندن آنها ، بیشتر به دعا خواندن شبیه می باشد ، در حالت نشسته ،قطعه هایی را قرائت می کنند که در پایان هربخش عبارتی که شامل دعا برای امام حاضر است ، تکرار می گردد. در پایان نماز اسامی امامان نزاری را ذکر می کنند تا هم به عنوان یادآوری برای افراد این جمعیت باشد و تا امامان خود را ،از سایر فرق اسماعیلیه متمایز کنند و هم در جامعه ای که اکثریت آن اثنی عشری هستند ، به جمعیت خود هویت بدهند .آنها بعد از نماز های خود این نام ها را تکرار می کنند و دعا می کنند:
1-حضرت محمدمصطفی 27-جلا الدین حسن
2-حضرت علی 28-علاءالدین محمد
3-امام حسن 29-رکن الدین خورشاه
4-امام حسین 30-شمس الدین محمد
5-امام سجاد 31-قاسم شاه
6-امام محمدباقر 32-اسلام شاه
7-امام جعفرصادق 33-محمدبن اسلام شاه
8-اسماعیل 34-المستنصربالله
9-محمدبن اسماعیل 35-عبدالسلام
10-وفی احمد 36-غریب میرزا
11-تقی محمد 37-ابی الذر علی
12-رضی الدین عبدالله 38-مرادمیرزا
13-محمدالمهدی 39-ذی الفقار علی
14-قائم 40-نورالدین علی
15-منصور 41-خلیل الله علی
16-المعز 42-نزار
17-العزیز 43-السیدعلی
18-الحاکم بامرالله 44-حسن علی
19-الظاهر 45-قاسم علی
20-المستنصربالله 46-ابی الحسن علی
21-نزار 47-خلیل الله علی
22-الهادی 48-شاه حسن علی
23-المهتدی 49-شاه علیشاه
24-القاهر 50-سلطان محمدشاه
25-علی ذکره السلام 51-شاه کریم حسینی.
26-اعلی محمد
این نام ها،در جماعت خانه شهر دیزباد رؤیت و ثبت شد . دعا ،شامل دعا برای چهل و نه امام اسماعیلی و حضرت محمد(ص) و حضرت فاطمه (س) ، می باشد . جمعا دعا برای 51نفر می باشد ، زمان آقاخان سوم این دعا تا شماره 50 و
دعا برای آقاخان سوم بود ، پس از او نام آقاخان چهارم هم به این فهرست ،ا فزوده گشت. نماز را به صورت نشسته می خوانند. پیش نمازها را باتوجه به لیستی نمایندگان امام برای او ،می فرستند ،شخص امام انتخاب می کند . انتخاب امام برای4-5 سال ، می باشد . نمازهای یومیه ،با خواندن قرآن وسپس خواندن دعا ، برگزار می شود . در ابتدای هر ماه نماز دارای ذکر مخصوص “الله اکبر-سبحان الله -الحمدالله”، می باشد که یازده بار تکرار می شود.علاوه بر خواندن نماز در جماعت خانه ها نماز به صورت فرادی در خانه هم برگزار می شود(مصاحبه،اهالی روستای دیزباد،1391 ).
هرکسی اجازه ورود به جماعت خانه ها را ندارد ،مگر با اجازه مسئولان آن محل . اسماعیلیان عقیده دارند اعمال باید به صورتی برگزار شود که جنبه تبلیغاتی نداشته باشد ،بنا بر اعتقاد اسماعیلیان دریچه تبلیغات از این راه ، بسته می باشد (مصاحبه، انجمن اسماعیلیان مشهد،1391).
در جماعت خانه ها ، علاوه بر اعمال عبادی ، امور دیگر نیز انجام می گردد. جماعت خانه ها معمولا دارای قسمتی هستند که در آن محل ، فقط نماز اقامه می شود ، جماعت خانه ها دارای قسمت های دیگری نیز می باشند که معمولا به صورت سالن می باشد و جشن ها و جلسات و یا کلاس ها در آن جا برگزار می شود .در این قسمت مراسم مربوط به پذیرائی ها انجام می گردد ولی در قسمتی که نماز می خوانند ، مراسم دیگری برگزار نمی شود . با این وجود بعضی از اسماعیلیان ، عقیده دارند که احکام عبادی به آن صورت که در خارج از ایران ،برگزار می شود ، در ایران برگزار نمی گردد(مصاحبه،اهالی روستای دیزباد،1391)
اسماعیلیان نزاری ، الگوی سنّتی سازمان اجتماعی و دینی خود را ، به صورت جماعت های محلی و جماعت خانه ها حفظ کردند. امور اجتماعی هر جماعت خانه ، زیر نظر مکی و کامریا که خزانه داری را اداره می کند ، اداره می شود .این کارگزاران ، درموارد خاص ، چون مراسم ازدواج ، تدفین و نیز عبادات روزانه ، شرکت می جویند و این مراسم ها را راه می اندازند .
درمورد قانون عبادات اسماعیلیان گفته شده است که : قانون این گروه این است که اول مغرب در مکان عبادت حاضر می شوند و بعد از عبادت و نماز ، شش ساعت اول شب را برای خواب قرار داده اند و از نصف شب شش ساعت آخر شب را تا طلوع خورشید برای دعا و مناجات و ذکر و نماز و شش ساعت اول روز را برای معیشت و آخر روز را برای تعلیم علوم و یا دیدن دوستان و صله ارحام و سیر و تماشا قرار داده اند. هرگاه کسی از اسماعیلیان در عبادت کوتاهی نماید و مرتکب کار بدی شود و یا خیانتی از گناهان کبیره از او سربزند او را از جماعت بیرون می کنند و به اصطلاح اسماعیلیان لائی می گویند . همین که از جماعت بیرون کردند نه با رشوه و نه با توبه ، نمی توانند به جماعت برگردند و هر قدر اصرار کند قبولش نخواهند کرد(خراسانی فدائی ، 196:1362).

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد درموردà، est، que، un

3-4-مدارس اسماعیلیان
مدرسه و جماعت خانه ، مهمترین مکان هایی هستند ، که اسماعیلیان در آنجا ، به آموزش آئین خود می پردازند . ساختن مدراس در محل های اسماعیلیان در ایران ، همراه با سختی های بسیاری بود .
در ایران ، مدرسه سازی به شیوه جدید ، در دوران معاصر ،آغاز شد . قبل از آن دانش آموزان در محل هایی که در اختیارشان قرار می دادند ، مانند خانه ای که از آن استفاده نمی شد ، به درس خواندن مشغول می شدند. ساخت مدارس اختصاصی برای اسماعیلیان ، مانند ساختن یک دانشگاه بود ، با سختی ها و دردسرهای بسیار ، همراه بود . تحصیل مکتب اسماعیلیان را به منزله تحصیل مکتب کافران محسوب می کردند ، به این دلیل با آن به شدت مخالفت می شد(مصاحبه،اهالی روستای دیزباد،1391) .
عده ای از اسماعیلیان که برای تحصیل به مدارس اثنی عشری ها ، می رفتند ، مذهب خود را پنهان می کردند. اما با پیام 1905م آقاخان سوم ، که بر ضرورت نشان دادن هویت تأکید داشت ، وضعیت متغیر شد و لازم بود هر اسماعیلی سندی حاوی اعتقادات خود داشته باشد ، و از تقیه و غیر نمایی ، خارج شوند . اندکی پس از آن در دنباله سیایت تجددگرای آقاخان در ایران و سایر مناطق اسماعیلی ، تعلیم و تعلم ، از اهمّ امور ، در نظر گرفته شد.این فرمان مانند انقلابی در جوامع اسماعیلی بود ، انقلاب از آن جهت که هم باید به مدرسه رفت و هم به آئین اسماعیلی ، اظهار کرد.این کار با سختی های فراوان روبرو بود و پس از آن فکر تأسیس مدارس در محل های اسماعیلی شکل گرفت . این کار از کار قبل ، سخت تر بود . دادن مجوز به مسئولان ساخت مدارس ، مشکل اصلی ساخت مدارس بود .
ابتدا افرادی که در نهاد امامت آقاخان در بمبئی ، کار می کردند و از نزدیکان این نهاد بودند به صورت خصوصی به تشکیل کلاس های غیررسمی همت گماردند . این افراد به صورت خصوصی و پنهانی کار می کردند و در قبال آموزش خود دستمزدی دریافت نمی کردند .
فکر تأسیس مدارس ، از مواردی بود که باعث هویت مستقل یافتن اسماعیلیان ، می شد . مدارس اسماعیلی ، در شهرها مجوز ساخت نداشتند ، به همین دلیل باید ابتدا ساخت مدارس ، در روستاهای اسماعیلی ، آغاز شد(مصاحبه،انجمن اسماعیلیان مشهد،1391).
این مدارس ، در حوزه اسماعیلیان خراسان ، ساخته شدند ، زیرا جمعیت زیادی از اسماعیلیان ایران در محدوده استان خراسان ، زندگی می کردند.خشک از نخستین روستاهای اسماعیلی می باشد که در آن مدرسه تأسیس شد .هزینه تأسیس و ساخت مدرسه ، تا سال 1342ش ، از محل سهم امام تأمین می شد(تارم ،187:1381). ساخت مدارس در این روستاها ، به دشواری صورت گرفت . عده ای مدرسه می ساختند و عده ای دیگر آنها را خراب
می کردند . اسماعیلیان معتقدند در دوره پهلوی اول ، سخت گیری زیادی را متحمل شدند ، ولی این عقیده نمی تواند صحیح باشد ، زیرا در این دوره آزادی های بیشتر به بعضی از گروه ها داده می شد و بحث سخت گیری مذهبی مطرح نبود.(مصاحبه،اهالی روستای دیزباد،1391).
همراه با دستور علم آموزی آقاخان سوم و ملزم کردن مریدان خود به ادامه تحصیل ، انگیزه اسماعیلیان جهت تحصیل ، چندبرابر شد . . قدیمی ترین مدرسه شهر بابک، در روستای ده سهراب ساخته شده است . برابر سخنان اهالی روستا ، این مدرسه در حدود سال 1305 ش ، با بودجه آقاخان سوم ساخته شده است(تارم ،175:1381) از سال 1312ش ، اسماعیلیان در اندیشه افتتاح مدارس در ایران ، بودند و تا 1317-1319 ش ، موفق شدند مدارسی را بسازند . در دیزباد و خشک و قائن ، مدارسی ساخته شد ، ابتدا آموزش و پرورش به آن ها معلم نمی داد. اما تا پایان سال 1319ش ، معلم به این روستاها داده شد و محل هایی را جهت سکونت معلمان ، فراهم کردند. بعد از ساختن مدارس در محل های اسماعیلی ، مشکل اصلی ، ندادن معلمان اسماعیلی به این مدارس بود .در این ایام به جرم اسماعیلی بودن ، چند نفر از اسماعیلیان را کشتند . پس از مدتی این کار هم روند قانونی خود را طی کرد و به این مدارس هم معلم اسماعیلی دادند (مصاحبه،انجمن اسماعیلیان مشهد،1391 ).
شهرت بسیاری از مدارس در حوزه نیشابور و دیزباد ، به حدی بود ، که از مناطق اطراف ، حتی اثنی عشری ها هم برای ادامه تحصیل به این مدارس می آمدند. گاهی آمار این مدارس بسیار بالا می رفت و این مسئله به دلیل اهمیت وارزش این مدارس بود
بنا به دستور آقاخان ، علم آموزی وظیفه دانش آموزان پسر و دختر بود . آقاخان دستور داده بود که اگر خانواده ای یک فرزند دختر و یک فرزند پسر داشت ، فرزند دختر خود را به مدرسه بفرستد ، زیرا دختران مسئول نظم و تربیت در خانه هستند ولی پسران به صحرا و بیابان می روند ، و به کارهای مردانه اشتغال پیدا می کنند .
در ابتدای تأسیس مدارس، کلاس ها به صورت مختلط برگزار می شد . در بسیاری از روستاها مدارس فقط ، دارای مقطع ابتدایی بودند ، مدارس اسماعیلیان همه دارای مقطع ابتدایی بودند ولی کمی بعد از آن مدارسی تأسیس شد ، که دارای مقاطع راهنمایی و دبیرستان بودند(مصاحبه ،انجمن اسماعیلیان مشهد،1391) .
به علت اینکه در این مدارس ، دانش آموزان اثنی عشری به تحصیل اشتغال داشتند ، به شیوه تأکید بر مسائل مشترک ، تدریس می


پاسخی بگذارید